Dna moczanowa
Choroba królów i krezusów
Dna moczanowa, zwana również artretyzmem lub podagrą, przez wieki dotykała najzamożniejsze warstwy społeczne. Ich dieta była bogata w mięso (zwłaszcza dziczyznę, czerwone mięso oraz owoce morza) i alkohol (wino).
Podagrę uznawano za chorobę królów i bogaczy. Cierpieli na nią m.in. słynni władcy, jak np.: Henryk VII Tudor, Karol V Habsburg, Ludwik XIV, Ludwik XIII, Aleksander Wielki i Karol Wielki. W tamtych czasach uważano, że ten, kto chorował na podagrę, potwierdzał tym swój wysoki status społeczny i majętność.
Czym jest dna moczanowa i jakie są jej objawy?
Dna to ostre zapalenie stawów będące konsekwencją zbyt wysokiego stężenia kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia). Odkłada się on w stawach i okolicznych tkankach w postaci kryształów. Napad podagry najczęściej daje o sobie znać w nocy wywołując silny ból stawu, obrzęk oraz zaczerwienienie. Zwykle po ok. 8–12 godzin osiąga maksymalny poziom bólu. Stawy stają się wyraźnie ciepłe w dotyku, a dodatkowo trawić nas może gorączka.
W dwóch trzecich przypadków zmiany wywołane dną (czyli osadzanie się kryształków. Najczęstsze przyczyny złamań kwasu moczowego) umiejscawiają się w stawie dużego palucha nogi. Paluch jest obrzmiały, zaczerwieniony, bardzo bolesny (ten typ dny nazywamy podagrą). Ale choroba atakuje również staw kolanowy, łokieć albo nadgarstek oraz staw barkowy – nazywana jest wtedy chiragrą (stawy rąk), gonagrą (staw kolanowy), omagrą (staw barkowy) lub rachidagrą (stawy kręgosłupa). W dalszym przebiegu choroby kryształki odkładają się w częściach miękkich ucha, pięty, palucha, tworząc tzw. guzki dnawe.
Dlaczego kwas moczowy się odkłada?
Kwas moczowy jest produktem rozpadu puryn. Gdy jego poziom we krwi przekroczy normę (zazwyczaj powyżej 7 mg/dl), krew przestaje go skutecznie rozpuszczać. W efekcie kwas zaczyna się krystalizować, tworząc ostre kryształki moczanu sodu. Organizm traktuje je jako ciało obce. Układ odpornościowy wysyła białe krwinki (fagocyty), aby je zneutralizować, co wywołuje napad dny moczanowej. Ataki pojawiają się nagle i samoistnie ustępują. U niektórych osób napad trwa kilka dni, u innych – kilka tygodni.
Diagnostyka dny moczanowej
Pierwszym krokiem do oceny stanu choroby powinien być kontakt z lekarzem rodzinnym, który może zlecić badania krwi (stężenie kwasu moczowego) i moczu, postawić wstępną diagnozę oraz przepisać leki uśmierzające ból w fazie ostrego ataku. Ostateczna diagnoza może zostać postawiona po badaniu płynu stawowego w mikroskopie polaryzacyjnym.
W ostrym ataku mogą być widoczne w płynie kryształy moczanów otoczone leukocytami. W ramach badań diagnostycznych często przeprowadza się RTG stawu. Dzięki temu można zlokalizować ewentualne nadżerki czy zwężenia szczeliny stawowej. Guzki dnawe ujawniają się dopiero na zaawansowanym etapie choroby. Równie ważna jest wizyta u reumatologa, który pomoże odróżnić dnę od innych chorób zapalnych stawów i dobierze terapię zapobiegającą nawrotom i powikłaniom.