Ubos (Spondias mombin L.)

Bogactwo żelaza i witaminy C

Dzięki swemu bogatemu składowi amazońska roślina ubos działa rozkurczowo na przewód pokarmowy, łagodzi dolegliwości pęcherza moczowego oraz stany zapalne skóry. Warto poznać jej właściwości zdrowotne i zastosowanie w ziołolecznictwie.

Ubos jest okazałym tropikalnym drzewem z rodziny nanerczowatych, sięgającym nawet do 40 m wysokości, o średnicy pnia około 2 m. W Amazonii nazywane jest cajzeiro lub caja, a w Polsce znane jest pod nazwą śliwiec. Spondias mombin ma obszerną, bogato ulistnioną koronę z gęstymi, nieregularnymi gałęziami oraz grubą korę (2–2,5 cm) o ciemnoceglastej barwie. Na powietrzu kora się utlenia i zmienia swój kolor z jasnoróżowego na czerwony. W miejscach nacięć wydziela przezroczystą żywicę. Jego piękne kremowe kwiaty są zebrane w kwiatostan. Owocem jest jadalny pestkowiec wielkości 3–4 cm o owalnym lub elipsoidalnym kształcie, z gładką skórką koloru żółtopomarańczowego i ze skąpym, żółtawym, wodnistym miąższem o lekko kwaskowatym smaku.

Zastosowanie w ziołolecznictwie

Surowiec leczniczy stanowią kora, liście i owoce ubosu. Owoce są bogatym źródłem żelaza oraz witamin A i C. Roślina ma działanie rozkurczowe, stosowana jest przeciwbiegunkowo i przeciwbólowo w dolegliwościach trawiennych oraz chorobach wrzodowych żołądka i dwunastnicy, infekcjach jelitowych czy chorobie Crohna. Działa przeciwkrwotocznie przy mięśniakach macicy lub przy obfitym miesiączkowaniu. Rdzenni mieszkańcy Amazonii peruwiańskiej wykorzystywali korzeń, korę i liście ubosu do sporządzania z nich odwarów lub naparów działających przeciwzapalnie. Cenna w tym przypadku jest obecność flawononów, flawonoli i katechin. Przeciwzapalne działanie ubosu wykorzystuje się w leczeniu stanów zapalnych skóry, układu oddechowego (astma), rozrodczego i moczowo-płciowego. W chorobach skóry (łuszczycy, leiszmaniozie) stosuje się ten surowiec miejscowo. Skórki świeżych owoców i maceraty z liści ubosu, a także sproszkowana kora tej rośliny działają ściągająco, co Indianie wykorzystują przy krwotokach i hemoroidach. W anemii zaleca się spożywanie dużych ilości tych owoców, jako że to one właśnie okazały się szczególnie bogate w żelazo. Są one również obfitym źródłem witamin A i C.

Dodatkowo leukoantocyjanidyny zawarte w roślinie przeciwdziałają uszkodzeniu oksydacyjnemu wywołanemu przez wolne rodniki produkowane głównie podczas procesu oddychania komórkowego, a także w wyniku innych przemian metabolicznych. Jako przeciwutleniacze chronią materiał genetyczny, przez co spowalniają starzenie się komórek organizmu, a także pomagają zapobiegać nowotworom.

W kuchni i gospodarstwie domowym

Miąższ z owoców Spondias mombin jest również szeroko wykorzystywany w kuchni. Sporządza się z niego galaretki, nektary, syropy, kompoty, napoje orzeźwiające i lody. Owoce służą nawet do produkcji wina. Można je również suszyć i dodawać do napojów alkoholowych. Roślina stanowi też cenną paszę dla zwierząt, a drewno używane jest w stolarstwie i jako surowiec opałowy. Z liści pozyskiwany jest olejek eteryczny zawierający seskwiterpeny. Okazały kwiatostan oraz owalne owoce zachwycają swoim widokiem nie tylko okolicznych mieszkańców peruwiańskich miasteczek, ale i wabią zapachem pszczoły – drzewo jest rośliną miododajną i często jest sadzone w celach ozdobnych. Ze względu na szybki wzrost nadaje się do tworzenia żywopłotów, które dają cień i stanowią kwitnącą, podręczną aptekę.

BS